Wolne populacje żubra w Białorusi

Abstrakt

W czasie powstawania państwa Białoruś w 1991 r., istniały już trzy mikropopulacje żubrów. Kozło (1999) zaproponował „strategię metapopulacji” dla Białorusi, aby przeciwdziałać wysokiemu zagęszczeniu zwierząt. Koncepcja ta polegała na utworzeniu 10–12 lokalnych grup żubrów (mikropopulacji) na terenie kraju w zróżnicowanych warunkach naturalnych. Aby ograniczyć negatywne konsekwencje izolacji, założono translokację poszczególnych samców między mikropopulacjami przynajmniej raz 1–2 razy na pokolenie. Pierwotnie populacje podzielono na dwie grupy: „główną pulę genową” i „rezerwową pulę genową”, które zależały od lokalizacji (obszary chronione lub tereny łowieckie). Dla każdej populacji oceniono optymalną liczbę zwierząt, ale można było polować tylko na zwierzęta z „rezerwowej puli genowej”. Później strategia została zmodyfikowana i wszystkie zwierzęta, niezależnie od lokalizacji” zostały włączone do „głównej puli genowej”. Obecnie żubry są rozmieszczane na terenie Białorusi w 10 oddzielnych mikropopulacjach. Realizacja modelu metapopulacji pozwoliła osiągnąć wysokie tempo wzrostu liczebności żubrów na Białorusi. Rozwój większości populacji był stosunkowo dynamiczny, szczególnie w pierwszym okresie po reintrodukcji. Obecnie pięć na dziesięć mikropopulacji przekroczyło założoną optymalną liczebność. W dwóch mikropopulacjach optymalna liczebność została przekroczona o ponad 100%, w wyniku czego istnieje realne ryzyko przegęszczenia populacji, prowadzącego do szybszego przenoszenia chorób i niszczenia upraw rolnych. Istnieje potrzeba wdrożenia skutecznych mechanizmów minimalizujących przekroczenie pojemności środowiska przez populację żubrów na Białorusi.