Przydatność wybranych markerów genetycznych (rybosomalnych i mitochondrialnych) do identyfikacji nicieni płucnych żubra: przegląd dotychczasowego stanu wiedzy

Abstrakt

Nicienie z rodzaju Dictyocaulus są stwierdzane u wielu gatunków zwierząt kopytnych, w tym u domowych i dzikich przeżuwaczy. Omawiana grupa pasożytów może powodować objawy chorobowe ze strony układu oddechowego na skutek następczego rozwoju odoskrzelowego, robaczego zapalenia płuc (diktiokauloza). Diktiokauloza stanowi jedną z najgroźniejszych chorób pasożytniczych notowanych u żubrów. Stąd potrzebne jest opracowanie naukowych narzędzi diagnostycznych służących rozpoznaniu cech gatunkowych pasożyta oraz zakresu jego specyficzności żywicielskiej, co pozwoli ograniczać ryzyko zarażeń krzyżowych Dictyocaulus oraz zapewni kontrolę szerzenia się zarażeń. Badania przeprowadzano na dorosłych nicieniach płucnych pochodzących od żubrów i jeleniowatych amplifikując i sekwencjonując częściowe lub (rzadziej) kompletne fragmenty DNA rybosomalnego pasożyta (18S RNA i ITS2) oraz jego DNA mitochondrialnego (cox1 i cox3). Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, że na poziomie konserwatywnych sekwencji DNA rybosomalnego, izolat pochodzący od żubra nie różni się od pasożyta bydła, D. viviparus. Mimo to, nicienie pochodzące od obydwu żywicieli różnią się na poziomie analizowanych sekwencji mitochondrialnego DNA, sugerując występowanie specyficznego dla żubra genotypu D. viviparus. Przeprowadzone analizy wykazały największą przydatności markera mitochondrialnego cox1 do analiz filogenetycznych w obrębie rodzaju Dictyocaulus. Z kolei marker mitochondrialny cox3 okazał się zupełnie nieprzydatny w badaniach nad nicieniami płucnymi z rodzaju Dictyocaulus, ze względu na wysoki stopień homologii sekwencji cox3 dla odrębnych gatunków pasożyta.