Działania w celu poprawy struktury genetycznej populacji żubra (Bison bonasus) w Karpatach

Abstrakt

Ważnym aspektem utrzymania małych, zamkniętych populacji jest ochrona ich zmienności genetycznej. Żubr należy do gatunków z wyjątkowo wąską pulą genetyczną, gdyż jego obecna populacja światowa wywodzi się od zaledwie 12 przodków założycieli (Olech 2009; Olech & Perzanowski 2011). Około 40% populacji żubra utrzymywanej w niewoli jest włączone do programu hodowlanego polegającego na wymianie osobników w oparciu o analizy rodowodu. Natomiast struktura genetyczna populacji wolnościowej może być oceniana jedynie
przy użyciu markerów molekularnych.  Dlatego też, wzbogacenie genetyczne populacji wolnościowych żubra jest dokonywane poprzez import osobników, głównie pochodzących z niewoli (Perzanowski & Olech 2003, Olech & Perzanowski 2011). Interesującym przykładem takiej populacji, gdzie prowadzony jest program wzbogacania
puli genetycznej są stada żubrów w Bieszczadach (płd. wsch. część polskich Karpat), utworzone w latach 60 tych i 70-tych, z użyciem zwierząt pochodzących z polskich centrów hodowlanych (Perzanowski & Marszałek 2012; Marszałek & Perzanowski 2018). Ocena struktury genetycznej ich grup inicjalnych, wykazała brak lub bardzo niski udział kilku przodków założycieli współczesnych żubrów (Olech et al. 2009). W celu poprawy puli genetycznej, pomiędzy 2000 i 2014, ponad 30 osobników o znanym rodowodzie zostało tu przywiezionych z zagranicznych centrów hodowlanych (Ryc. 1). W oparciu o analizy rodowodu oceniono potencjalne zmiany w strukturze genetycznej tej populacji, które mogą zajść w wyniku tych introdukcji (Ryc. 3,4) (Olech & Perzanowski 2013). Prawdziwy ich efekt jednak, będzie zależał od sukcesu reprodukcyjnego osiągniętego przez wsiedlone osobniki.