Zasady etyczne

Poniższa informacja opiera się na wskazówkach z zakresu najlepszych praktyk dla redaktorów czasopism udzielonych przez Komisję Etyki Publikacji (Committee on Publication Ethics, COPE).

Celem „Zasad etycznych” jest zapobieganie przejawom nieuczciwych praktyk publikacyjnych i nierzetelności naukowej oraz zachowanie jak najwyższych standardów etycznych przy wydawaniu czasopisma naukowego Żubr i jego ochrona Biuletyn [European Bison Conservation Newsletter].

1. Zasady obowiązujące Redaktora naczelnego i Redakcję
1.1 Rzetelność naukowa: 
Publikacja poszczególnych tekstów następuje ze względu na cel i zakres tematyczny czasopisma naukowego, przydatność artykułu dla nauki i praktyki, oryginalność, a także zastosowane metody badawcze, dobór źródeł oraz komunikatywność przekazu.
1.2. Odpowiedzialność za publikowane teksty
Zarówno Redaktor naczelny jak i Redakcja mają obowiązek stosowania się do aktualnego stanu prawnego w zakresie zniesławienia, naruszenia praw autorskich i plagiatu. Decyzja o publikacji tekstu oparta jest na recenzjach, opinii redaktora tematycznego oraz Rady Naukowej. Redaktor naczelny ponosi odpowiedzialność za ostateczną decyzję, które ze złożonych artykułów zostaną opublikowane.
1.3. Bezstronność
Decyzja o przyjęciu lub odrzuceniu danego artykułu naukowego podejmowana jest w oparciu o jego oryginalność, jakość naukową oraz spójność z tematyką czasopisma, nie zaś na podstawie pochodzenia autora pracy, jego narodowości, przynależności etnicznej, poglądów politycznych, płci, rasy czy wyznania.
1.4. Przeciwdziałanie konfliktom interesów
Redakcja nie wyznacza Recenzentów spośród osób, które pozostają w stosunku bezpośredniej podległości służbowej z Autorem tekstu lub w innych relacjach mogących powodować konflikt interesów, o ile są one znane. Recenzent nie może być afiliowany w tej samej instytucji co Autor tekstu naukowego.
1.5. Zaangażowanie i sprawiedliwość
Redaktor czuwa nad procesem redakcyjnym tropiąc ewentualne uchybienia redakcyjne i nieprawidłowości w recenzjach. Redaktor buduje rzetelność własnego czasopisma poprzez nanoszenie poprawek i wycofywanie artykułów, a także eliminowanie domniemanych uchybień w publikacjach.
1.6. Przeciwdziałanie zjawiskom „ghostwriting” i „guest authorship”
Zjawiska „ghostwriting” i „guest authorship” są przejawem nierzetelności naukowej. Ghostwriting ma miejsce, gdy ktoś, kto wniósł istotny wkład w powstanie publikacji, nie ujawnia swojego udziału jako jeden z Autorów, ani nie wskazuje się jego roli w jakikolwiek inny sposób. Guest authorship występuje, gdy udział danej osoby jest znikomy lub w ogóle nie miał miejsca, a pomimo to jest ona wskazywana jako Autor. W celu przeciwdziałania tym zjawiskom Redakcja wymaga od autorów ujawnienia wkładu poszczególnych autorów w powstanie publikacji oraz określenia roli, jaką odegrał Autor podczas przygotowywania publikacji.

1.7. Przeciwdziałanie nieetycznym zachowaniom podczas prowadzenia badań z udziałem zwierząt
Publikując wyniki badań prowadzonych z udziałem zwierząt Redakcja wymaga od Autora zgody miejscowej komisji etycznej odpowiedniej dla lokalizacji badań (jeśli zgoda jest wymagana). Wszystkie doświadczenia na zwierzętach w Polsce powinny być przeprowadzane zgodnie z polską Ustawą z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub dydaktycznych i powiązanymi wytycznymi Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych [https://ec.europa.eu/environment/chemicals/lab_animals/legislation_en.htm]

2. Zasady obowiązujące Recenzentów
2.1. Obiektywizm
Celem recenzji jest podniesienie wartości naukowej tekstu. Recenzje powinny być wykonane obiektywnie, w zgodzie ze standardami etycznymi, w oparciu o argumenty naukowe. Recenzenci powinni jasno wyrażać swoje opinie, używając przy tym odpowiednich argumentów na poparcie swoich tez. Personalna krytyka Autora jest niedopuszczalna.
2.2. Odpowiedzialność i terminowość
Recenzent, który z jakiegokolwiek powodu nie może zrecenzować danego tekstu, w szczególności w przypadku gdy uznaje, że nie posiada odpowiednich kompetencji naukowych powinien o tym niezwłocznie poinformować Redakcję. Osoba zaproszona do recenzji, która wie, że nie zdąży wykonać recenzji we właściwym czasie powinna niezwłocznie powiadomić Redaktora tak, żeby ten mógł poprosić o recenzję kogoś innego.
2.3. Komunikacja i współpraca
Uwagi Recenzenta mają pomóc Autorowi w poprawie artykułu, a Redaktorowi w podejmowaniu decyzji w procesie redakcyjnym. Recenzent powinien wskazać publikacje, na które nie powołał się Autor, a które są niezbędne dla zachowania rzetelności naukowej recenzowanego tekstu. Recenzent powinien zwracać redakcji uwagę na wszelkie znaczące podobieństwa lub pokrywanie się danych w rozpatrywanym artykule z opublikowanymi już pracami, odnosząc się do konkretnych prac naukowych. Recenzent także powinien wskazywać poziom istotności zgłaszanych uwag lub zastrzeżeń.
2.4 Poufność
Informacje uzyskane w trakcie recenzji powinny być traktowane jako poufne i nie mogą być wykorzystywane dla osiągnięcia korzyści osobistych. Każdy recenzowany artykuł musi być traktowany jako dokument poufny.
2.5. Ujawnianie konfliktu interesów
Recenzenci nie powinni podejmować się oceny artykułów, w których mają konflikty interesów wynikające z konkurencji, współpracy lub innych relacji i powiązań z jednym z autorów, firm lub instytucji związanych z artykułem.

3. Zasady obowiązujące Autorów
3.1. Standardy w ogłaszaniu wyników badań
Autorzy ogłaszający wyniki badań powinni przedstawić dokładne sprawozdanie z wykonanej pracy, a także obiektywną dyskusję wyników i określenie ich znaczenia. Podstawowe dane powinny zostać dokładnie zaprezentowane. Praca powinna zawierać wystarczająco dużo szczegółów i odniesień do literatury naukowej w celu umożliwienia innym powtórzenia badań. Podawanie fałszywych lub świadomie nieprawdziwych stwierdzeń jest nieetyczne.
3.2. Oryginalność
Autor jest obowiązany przekazać do publikacji tekst oryginalny, który ani w całości, ani  w żadnej części nie stanowi plagiatu lub  tzw. autoplagiatu (powtórzenia całości lub fragmentów wcześniejszych publikacji Autora). W przypadku, gdy autorzy wykorzystali prace i/lub słowa innych autorów, powinny one zostać odpowiednio przywołane lub zacytowane.
3.3. Autorstwo
Autorstwo powinno być ograniczone do tych osób, które odpowiadają za koncepcję i realizację badań oraz interpretację publikowanych wyników badań. Współautor to osoba, która w znacznym stopniu przyczyniła się do powstania pracy. Osoby, które uczestniczyły w niektórych częściach pracy badawczej, której efektem jest artykuł, powinny zostać wymienione w sekcji „Podziękowanie”. W przypadku prac zbiorowych Autorzy obowiązani są określić autorstwo poszczególnych fragmentów tekstu albo zadeklarować, że są Współautorami w częściach równych.
3.4. Uczciwość
Główny autor (lub autor, do którego należy kierować korespondencję) powinien zapewnić, że wszyscy współautorzy (zgodnie z powyższą definicją) są ujęci jako współautorzy artykułu oraz że wśród współautorów nie ma osób nieodpowiednich. Główny autor (lub autor, do którego należy kierować korespondencję) powinien również zapewnić, że wszyscy współautorzy widzieli i zatwierdzili ostateczną wersję artykułu oraz zgodzili się na jego publikację. W przypadku prac zbiorowych, każdy z Autorów odpowiednio do udziału w przygotowaniu tekstu, ponosi odpowiedzialność za naruszenia prawa lub standardów etyki i rzetelności naukowej.
3.5. Podziękowania i ujawnianie informacji
Artykuły powinny zawierać podziękowania dla osób lub instytucji, które wykonały prace na rzecz autora. Autor zobowiązany jest poinformować Wydawcę o okolicznościach, które mogą wpływać na wyniki badań lub ich interpretację. W szczególności Autor powinien informować o swoich związkach z osobami lub instytucjami, których dotyczy przekazany do opublikowania tekst, a także wskazać źródła finansowania badań.
3.6. Przeciwdziałanie publikacji błędów merytorycznych
W przypadku, gdy Autor znajdzie znaczące błędy lub nieścisłości we własnej pracy, która została opublikowana, zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić redaktora czasopisma lub wydawcę oraz współpracować z nimi w celu wycofania artykułu albo opublikowania odpowiedniej erraty.

3.7. Zgoda komisji bioetycznej na badania (jeśli wymagana)
Autor deklaruje, że wszystkie doświadczenia na zwierzętach są zgodne z wytycznymi miejscowej komisji etycznej odpowiedniej dla lokalizacji badań (jeśli zgoda jest wymagana).
            

4. Zasady obowiązujące Wydawcę
4.1. Jawność procesu publikacyjnego
Wymagania wobec Autorów oraz zasady recenzowania artykułów są jawne i publicznie dostępne. Wydawca stwarza możliwość dyskusji nad artykułem po jego opublikowaniu, w szczególności w formie artykułów dyskusyjnych, recenzji lub listów do redakcji.
4.2. Poufność
D czasu publikacji Wydawca nie ujawnia żadnych informacji o przekazanym do publikacji tekście nikomu poza Autorami, Recenzentami oraz innymi osobami, których udział w procesie wydawniczym jest niezbędny. Recenzentom nie są ujawniane dane osobowe Autorów, jak również Autorom nie są ujawniane dane osobowe Recenzentów. Do czasu publikacji informacje pozyskane w procesie oceny publikacji, jak również odrzucone artykuły, bądź ich fragmenty, nie mogą być wykorzystane w badaniach własnych przez osoby związane z Wydawcą lub wchodzące w skład organów czasopisma, bez wyraźnej, pisemnej zgody Autora. 
4.3. Ochrona danych osobowych
Wydawca zapewnia poufność i bezpieczeństwo przetwarzania danych osobowych zgodnie z przepisami prawa na warunkach i zasadach określonych w klauzuli informacyjnej udostępnianej osobom, których dane są przetwarzane.
4.4. Przeciwdziałanie nieuczciwemu postępowaniu badawczemu
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub naruszenia zasad etycznych bądź dobrych praktyk przez Autora, Recenzenta, lub inne osoby związane z procesem wydawniczym, Wydawca obowiązany jest podjąć odpowiednie działania naprawcze, dyscyplinarne lub podjąć określone działania przewidziane prawem. W przypadku wykrycia nieuczciwego postępowania badawczego, Wydawca zachęca Redakcje do skorzystania z mapy rozwiązań, jaką stanowią diagramy COPE (https://publicationethics.org/resources/translated-resources/polish-all-flowcharts)