Żubry w populacjach transgranicznych: szansa czy problem?

Abstrakt

W Polsce, według stanu podawanego w Księdze Rodowodowej Żubrów, na koniec roku 2018 żyło 1820 żubrów, w tym 1613 osobników w stanie wolnym. Oznacza to, że nasz kraj posiada blisko 25% wszystkich obecnie żyjących żubrów, a więc zdecydowanie największą na świecie populację tego gatunku. W sąsiedztwie naszych granic państwowych, wolnościowe populacje żubra znajdują się w białoruskiej części Puszczy Białowieskiej (około 570 osobników), na Ukrainie – w Narodowym
Parku Beskid Skoliwski – 40 żubry, i na Słowacji w Narodowym Parku Połoniny – 34 osobników. Planowane jest utworzenie kolejnych populacji transgranicznych w Parku Krajobrazowym Dolnej Odry, w Puszczy Rominckiej i Puszczy Augustowskiej. W wielu miejscach gdzie istnieją obecnie lub są planowane transgraniczne populacje żubra, ich potencjalne wspólne areały są
podzielone barierami albo pochodzenia antropogenicznego: ogrodzenia – Ukraina, Białoruś albo naturalnymi: rzeka Odra – Niemcy. Podstawowym więc problemem dla utworzenia funkcjonalnych populacji będzie eliminacja tych barier lub stworzenie połączeń umożliwiających przemieszczanie się zwierząt. Korzyściami z tworzenia populacji transgranicznych są: większa powierzchnia dostępnych areałów, możliwość utrzymania populacji o większej liczebności, możliwość złagodzenia izolacji
poszczególnych stad. Natomiast możliwe problemy związane z funkcjonowaniem populacji transgranicznych to: utrudnione zarządzanie populacją wynikające z różnego statusu żubra w poszczególnych państwach, skomplikowane rozliczanie kosztów opieki nad stadem, jego utrzymania i kompensacji ew. szkód, możliwość transmisji chorób zakaźnych nie występujących na terytorium jednego z sąsiadujących państw. Dlatego, tworzenie transgranicznych populacji żubra jest bardzo pożądane w kontekście możliwości poszerzenia jego areału występowania i zwiększania efektywnej liczebności gatunku. Efektywność tych inicjatyw będzie uzależniona od możliwości trwałych porozumień międzypaństwowych i zapewnienia rutynowej współpracy. Bardzo ważnym, jest doprowadzenie do ustanowienia jednolitego statusu gatunku w Europie, a przynajmniej w krajach członkowskich EU.