Co dalej z żubrami linii pszczyńskiej w Pszczynie – pytanie w 155 rocznicę restytucji i hodowli?

Abstrakt

W pracy przedstawiono wyniki hodowli i ochrony żubrów linii pszczyńskiej na świecie do roku 2019 oraz w Pszczynie Jankowicach ze szczególnym uwzględnieniem lat 1997–2019, czyli w okresie realizowania programu hodowlanego dla hodowli zamkniętej w Polsce (Olech 1997). Mimo ogromnej wartości historycznej, kulturowej i przyrodniczej pszczyńskiej linii żubrów, postępuje konsekwentna eliminacja żubrów pszczyńskich z populacji światowej żubrów. Księga Rodowodowa Żubrów zarejestrowała do roku 2019 narodziny zaledwie 351 (185.166) żubrów linii pszczyńskiej, co stanowiło jedynie 2,7% osobników ogółem zapisanych w księdze. W roku 2019 w Europie żyło tylko 40 żubrów tej linii, co stanowiło 18,1% osobników w polskich hodowlach zamkniętych i 2,3% w tych hodowlach na całym świecie. W historycznym miejscu hodowli żubrów linii pszczyńskiej udział żubrów tej linii w roku 2019 stanowił łącznie zaledwie 48,7% wszystkich żubrów hodowanych w tym miejscu, natomiast liczba żubrów linii białowieskiej stanowiła już aż 37,8%! Tak więc potencjał hodowlany ośrodka w Pszczynie nie jest wykorzystywany dla kultywowania tradycji hodowli żubrów linii pszczyńskiej, co było jednym z założeń ogólnopolskiego programu hodowli żubra (Olech 1997). Założona w roku 2006 zagroda dla żubrów linii pszczyńskiej nie spełnia żadnej istotnej roli w zachowaniu tej linii i pełni przede wszystkim funkcję dydaktyczną. W latach 2006–2019 urodziło się w tej zagrodzie zaledwie 18 żubrów linii pszczyńskiej, co stanowiło 14,1% liczby wszystkich żubrów urodzonych w tym czasie w całym ośrodku.
Postulowane kultywowanie tradycji hodowli żubrów linii pszczyńskiej (Olech 1997) wymaga opracowania i wdrożenia specjalnego programu hodowlanego, zapewniającego maksymalne zróżnicowanie genetyczne i zachowanie udziału wszystkich przodków – założycieli linii pszczyńskiej, zarówno w linii nizinnej, jak i nizinno-kaukaskiej. W programie tym wiodącą rolę powinien spełniać ośrodek w Pszczynie, a uczestniczyć w nim powinny wszystkie ośrodki hodowlane i ogrody zoologiczne na Śląsku oraz wybrane ośrodki w kraju i zagranicą.