Czy w Polsce potrzebujemy więcej żubrów?

Abstrakt

Szybki przyrost populacji żubra Bison bonasus L. w Polsce od 783 osobników w 2001 do 2603 w 2022, wywołał dyskusję czy państwo z najliczniejszą populacją tego gatunku na świecie może nadal akceptować jej przyrost (Raczyński 2001–2023) (Fig. 1, 2). Problemy wynikające z obecności żubrów bytujących na wolności, podzielić można na trzy
kategorie: ekonomiczne – związane ze szkodami w rolnictwie i gospodarce leśnej, bezpieczeństwa publicznego – w kontekście wypadków w ruchu drogowym i osobników wykazujących agresję w stosunku do ludzi oraz zagrożenia zdrowotnego – będącego efektem możliwych transmisji
patoogenów od i do zwierząt hodowlanych (Kita, Anusz 2006, Hofman-Kaminska, Kowalczyk 2012, Sobczuk, Olech 2016, Tereszkiewicz, Choroszy 2016, https://www.tvp.info/49748831/).
Niemniej, obecność dziko żyjących żubrów wiąże się także z pozytywnymi aspektami: stają się one ważnym elementem naturalnych ekosystemów, ich istnienie jest świetnym przykładem sukcesu zabiegów ochronnych, żubr jest atrakcyjnym symbolem kulturowym oraz dla programów edukacyjnych, a także rosnąca jego populacja może być źródłem osobników dla przyszłych reintrodukcji (Samojlik 2005, Sztych 2008, Krasińska, Krasiński 2017, Jankowski et al. 2019, http://animal.sggw.pl/2023/04/24/kompleksowa-ochrona-zubra-w-polsce-podsumowanie-projektu/.
Możliwe rozwiązania problemu obejmują: złagodzenie ekonomicznych efektów obecności wolno żyjących żubrów i spowolnienie tempa przyrostu ich populacji poprzez selektywne pozyskanie oraz przez odłowy i przesiedlenia oraz identyfikację obszarów pozwalających na rozproszenie
stad żubrów, umożliwiające zarządzanie nimi jako metapopulacją. Kilkadziesiąt takich rejonów zostało już wskazanych na terenie Polski (Kuemmerle et al. 2018, Perzanowski et al., 2019, Olech, Perzanowski 2022) (Fig. 3).
Wydaje się więc, ze dalszy przyrost populacji żubra w Polsce byłby akceptowalny, jakkolwiek ochrona i zarządzanie tym gatunkiem w przyszłości powinny być skoncentrowane na dążeniu do utrzymania jego społecznej akceptacji i unikaniu możliwych konfliktowych sytuacji.