Pszczyńskie żubry w Puszczy Białowieskiej i ich rola w restytucji gatunku

Abstrakt

Żubr nizinny Bison bonasus (L.) jest jednym z nielicznych zwierząt, które uniknęły losu setek tysięcy gatunków wytępionych dotychczas przez człowieka. W królestwie zwierząt zajmuje on wyjątkową pozycję – gatunku uratowanego przez człowieka od zagłady. Szczególną rolę w tym dziele odegrał polski ośrodek hodowli żubrów w Białowieży – gdzie po 10. latach od wytępienia
ostatniego dzikiego przedstawiciela tego gatunku przystąpiono do jego planowej restytucji w historycznej ostoi w Puszczy Białowieskiej. W procesie odtwarzania wolnej populacji w Puszczy Białowieskiej uczestniczyły żubry będące potomkami 4 żubrów białowieskich, przywiezionych do Murcek na Górnym Śląsku w roku 1865. Odegrały one kapitalną rolę w restytucji żubra w Puszczy Białowieskiej w latach 1929–1966 i uratowaniu tego gatunku przed całkowitą zagładą (Parusel 2007). Utworzenie wolnej populacji żubra w Puszczy Białowieskiej nie jest pierwsze w historii. Wypuszczenie i hodowlę żubrów w systemie półwolnym w Lasach Pszczyńskich, które w obecnym ujęciu ochrony przyrody (Pullin 2005) interpretuje się jako przemieszczenie osobników, możemy uznać za pierwszą na świecie próbę reintrodukcji w czasach współczesnych tego gatunku do ekosystemu leśnego, która została dokonana 87 lat wcześniej niż w Puszczy Białowieskiej (1952) (Parusel 2004).